محمد مهريار

151

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

در حدود سه فرسنگى جنوب باخترى اصفهان . اين ديه از جانب شمال و شمال خاورى به اراضى باغ ابريشم از جانب باختر به اراضى سودرگان « 1 » محدود است . چشم‌انداز آن در شمال باز و همه‌جا جلگهء دست راست زاينده‌رود را كه بسيار سرسبز و خرم و پر درخت است در جلوى چشم جلوه‌گر مىسازد . چندين مادى از آن مىگذرد و بر صفا و طراوت آن مىافزايد . در سال 1345 جمعيت آن 1112 نفر برآورد شده و آن را جزو بلوك اشترگان به حساب آورده‌اند . « 2 » مركز آمار ايران نام اين ديه را با « الف » ممدود اول آفجد آورده است . در حالى كه در عرف اهالى محل همه‌جا از آن به افجد با همزهء مفتوح اول ياد مىشود . در دفاتر جزء جمع مالياتى سابق نيز افجد ديده شده است ( با همزهء مفتوح اول ) . با الف ممدود اول البته غلط نيست و به همان معنايى كه براى آن با همزهء مفتوح اول خواهيم گفت ، مىآيد و اتفاقا پيدا كردن معناى آن نيز آسانتر است ولى به حكم اينكه امثال و نظاير آن در اطراف كشور با همزهء مفتوح اول آمده است ، ظاهرا صحيح كلمه به اين صورت مىباشد . مشابه اين كلمه ديه افجان در نجف‌آباد ، افجنك سبزوار ، افچه تهران و افچى مغان و افجى سبزوار است و همه با همزهء مفتوح اول در زبان متداول عامه رايج است . اين ديه زيبا و با اين نام كهن از آن زيباتر ، دارد شهرى مىشود و درهاى آهنى ، خانه‌هاى آجرى با ايوانهاى كوچك و ستونهاى آهنى در گوشه و كنار آن به چشم مىخورد . تن‌پوش مردم از مرد و زن همچنان رو به شهرى شدن است و اين انعطاف به سوى شهر و يا شهرگرايى گذشته از اينكه در اخلاق و عادات و نحوهء معيشت مردم نيز مؤثر شده‌اند ، همه و همه آشكارا مىگويند كه روستا دارد ويران مىشود و روستايى اصل خود را از دست مىدهد . مسجدى و مدرسه‌اى و حمامى و هر سه نو و تازه و در دور و كنارش هيچ اثرى از قديم به نظر نمىآيد . نو پيش آمده و كهنه و كهن را از پيش برداشته است و جز اين نام كه در پيشانى آن مىدرخشد ، چيزى از قديم وجود ندارد . همه‌جا شهرىگرى و غربىگرى و تقليد است كه در خانه و كاشانهء ايرانى راه پيدا كرده است .

--> ( 1 ) - باغ ابريشم ديهى است در جنوب و باختر اصفهان در روستاى لنجان كه بر پاى كوهى موسوم به شاهكوه نهاده شده است و سودرگان و به اصطلاح محلى سودگان و سودرجان نام ديه ديگرى است كه هر دو در بلوك لنجان اصفهان واقع هستند . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 13 .